Yumurta Taze mi Bayat mı? Bir Bardak Suyla 10 Saniyede Anlayın
Yumurtanın tazeliğini kırmadan anlamanın çok basit bir yolu var. Bir bardak su yetiyor. Dibe yatan, dik duran ve yüzen yumurta ne anlama geliyor? Kabuktaki kodlar ve doğru saklama yöntemi de bu haberde.
Buzdolabının kapağında ne zamandır durduğunu hatırlamadığınız birkaç yumurta var. Kırıp koklamak bir yöntem; ama bozuksa mutfağı saracak koku hiç hoş değil. Oysa yumurtanın taze olup olmadığını kabuğuna dokunmadan, on saniyede öğrenmek mümkün. Gereken tek şey bir bardak soğuk su.
Su testi nasıl yapılır?
Derin bir bardağı ya da kâseyi soğuk suyla doldurun. Yumurtayı kırmadan, yavaşça suya bırakın ve nasıl durduğuna bakın. Üç ihtimal var:
Dibe çöküp yan yatıyorsa: Yumurta çok taze. Gönül rahatlığıyla rafadan, sahanda ya da çılbır yapabilirsiniz.
Dipte kalıp sivri ucu aşağıda dik duruyorsa: Yumurta bir iki haftalık. Hâlâ yenebilir, ancak iyice pişirerek tüketmek gerekiyor. Haşlama ve kek için uygun.
Suyun yüzüne çıkıyorsa: Yumurta bayatlamış. Tüketmeyin.
Bu test neden işe yarıyor?
Yumurtanın küt ucunda, kabuk ile zar arasında küçük bir hava boşluğu bulunur. Kabuk gözeneklidir; zaman geçtikçe içerideki nem dışarı çıkar, yerine hava girer ve boşluk büyür. Hava boşluğu ne kadar büyükse yumurta o kadar hafifler ve suda o kadar yukarı çıkar. Yani test, yumurtanın yaşını ölçüyor.
Burada bir ayrıntıyı bilmek gerekiyor: su testi tazeliği gösterir, mikrop taşıyıp taşımadığını değil. Dibe yatan yumurta tazedir ama çiğ tüketmek yine de güvenli sayılmaz. Yüzen yumurta ise her zaman kokmuş olmayabilir; yalnızca çok beklemiştir. Emin olamadığınızda yumurtayı ayrı bir kâseye kırıp bakmak en doğrusu.
Kırdıktan sonra nasıl anlaşılır?
Taze yumurtanın sarısı yüksek ve yuvarlak durur, beyazı sarının çevresinde toplu kalır. Bayatladıkça sarı yayvanlaşır, beyaz sulanıp tabağa yayılır. Kötü koku, yeşilimsi ya da pembemsi renk, bulanıklık görürseniz yumurtayı hemen atın ve kâseyi sıcak sabunlu suyla yıkayın.
Sallama ve ışık testi
Su yoksa iki pratik yöntem daha var. Yumurtayı kulağınıza yakın tutup hafifçe sallayın. Ses gelmiyorsa tazedir; içinde bir şeyin çalkalandığını duyuyorsanız beklemiş demektir. İkinci yöntem ışık. Karanlık bir odada yumurtayı telefon fenerinin üzerine koyun. Taze yumurtada hava boşluğu küçük ve iç kısım tek parça görünür; bayat yumurtada boşluk belirgin biçimde büyümüştür.
Kabuktaki kod ne anlatıyor?
Marketten alınan yumurtaların üzerinde bir damga bulunuyor. Bu kodun ilk rakamı tavuğun nasıl yetiştirildiğini gösteriyor:
0: Organik yetiştiricilik
1: Serbest gezen tavuk (gezinti alanına erişimli)
2: Kümes içinde serbest dolaşan tavuk
3: Kafes sistemi
Rakamın ardından gelen "TR" ülkeyi, sonraki rakamlar ise üretildiği ili ve işletmeyi gösteriyor. Gaziantep'in il kodu olan 27'yi gördüğünüzde yumurtanın kentteki bir işletmeden geldiğini anlayabilirsiniz. Kolinin üzerindeki son tüketim tarihi de önemli; yumurtada bu süre yumurtlama tarihinden itibaren 28 gün olarak uygulanıyor.
Yumurta nasıl saklanmalı?
Kapakta değil rafta. Buzdolabının kapağı en çok ısı değişimine uğrayan yer. Yumurtayı kendi kartonunda, orta raflardan birine koyun.
Sivri ucu aşağıda. Bu şekilde hava boşluğu üstte kalır ve sarı ortada durur; yumurta daha uzun dayanır.
Yıkamadan. Kabuğun üzerinde gözenekleri kapatan doğal bir tabaka var. Yıkamak bu tabakayı kaldırır ve mikropların içeri girmesini kolaylaştırır. Yumurtayı saklamadan önce değil, kullanmadan hemen önce yıkayın.
Kokulu yiyeceklerden uzak. Gözenekli kabuk kokuyu çeker. Soğan, balık ya da peynirin yanında duran yumurta onların kokusunu alır.
Dışarıda bekletmeden. Buzdolabından çıkan yumurtanın üzerinde oluşan nem bakteri üremesini hızlandırır. Soğuk zinciri bozmamaya çalışın.
Bayat yumurta ne işe yarar?
Dipte dik duran, yani bir iki haftalık yumurtaların bir avantajı var: haşlandığında kabuğu çok daha kolay soyulur. Taze yumurtada zar beyaza yapışık olduğu için soyarken parçalanır. Bu yüzden haşlama için birkaç günlük yumurta tercih edin.
Yüzen yumurtayı ise yemeyin ama çöpe de atmayın. Kabukları ezip saksı toprağına karıştırabilirsiniz; kalsiyum açısından zengin olduğu için bitkilere iyi geliyor.
Pişirirken dikkat edilecekler
Tazeliğinden emin olsanız bile yumurtayı sarısı ve beyazı katılaşana kadar pişirmek en güvenli yol. Çiğ yumurta içeren ev yapımı mayonez, tiramisu ve benzeri tariflerde mutlaka çok taze yumurta kullanın ve hazırladığınız yiyeceği aynı gün tüketin. Küçük çocuklar, hamileler ve yaşlılar için az pişmiş yumurtadan kaçınmak gerekiyor. Çiğ yumurtaya dokunduktan sonra elleri ve tezgâhı yıkamak da ihmal edilmemesi gereken bir alışkanlık.
