Tahta Kesme Tahtasını Deterjanla Yıkamayın! Limon ve Tuzla Tertemiz Oluyor

Mutfakta en çok kullanılan ama en az önemsenen eşyalardan biri ahşap kesme tahtası. Üzerinde soğan da doğranıyor, et de, karpuz da. Çoğumuz iş bitince onu bulaşık süngeri ve bol deterjanla yıkayıp kenara koyuyoruz, hatta bulaşık makinesine atıyoruz. Oysa ahşap gözenekli bir malzeme; hem suyu hem deterjanı içine çekiyor. Sonuç: çatlayan, eğrilen, sarımsak kokan ve bir süre sonra yemeklere tat veren bir tahta. Çözüm ise her mutfakta bulunan iki malzemede: limon ve tuz.

Limon-tuz yöntemi adım adım

1. Tahtayı ıslatmadan kaba kirini alın. Üzerindeki kırıntıları bıçağın sırtıyla ya da bir spatulayla sıyırın.

2. Bolca iri tuz serpin. Kaya tuzu ya da iri taneli sofra tuzu en iyisi. Tahtanın tüm yüzeyini kaplayacak kadar, yaklaşık iki yemek kaşığı tuz yeterli.

3. Limonu ikiye kesin. Yarım limonu kesik yüzü aşağı gelecek şekilde tutun ve suyunu hafifçe sıkarak tuzun üzerinde dairesel hareketlerle ovun. Limonu sünger gibi kullandığınızı düşünün.

4. Beş dakika bekletin. Limonlu tuz tahtanın üzerinde grimsi bir sıvıya dönüşecek. Bu, gözeneklerden çıkan kir.

5. Sıyırın ve durulayın. Karışımı spatulayla alın, tahtayı ılık suyla hızlıca durulayın.

6. Dik kurutun. Temiz bir bezle kurulayıp tahtayı yan yatırarak, iki yüzü de hava alacak şekilde kurumaya bırakın.

Bu yöntem neden işe yarıyor?

Tuz burada zımpara görevi görüyor; bıçak izlerinin içine dolmuş artıkları mekanik olarak söküyor. Aynı zamanda nemi çekerek yüzeyi kurutuyor. Limondaki asit ise kokuya neden olan bileşikleri nötrlüyor ve yüzeydeki lekeleri açıyor. Deterjanın aksine ahşabın içinde kimyasal kalıntı bırakmıyor.

Burada bir noktanın altını çizmek gerekiyor: limon ve tuz iyi bir temizleyici ve koku giderici, ama tam bir dezenfektan değil. Çiğ et, tavuk ya da balık doğradıktan sonra tahtayı mutlaka sıcak su ve az miktarda bulaşık deterjanıyla hızlıca yıkayıp hemen kurulamak gerekiyor.

Ahşap tahtada yapılan 5 hata

Bulaşık makinesine koymak: Yüksek ısı ve uzun süreli su, ahşabı şişirir, sonra çatlatır. Yapıştırma tahtalar ek yerlerinden ayrılır.

Suda bekletmek: Lavaboda diğer bulaşıklarla birlikte suya yatırılan tahta su emer ve eğrilir.

Düz yatırarak kurutmak: Alt yüzey nemli kalır, küf ve kararma başlar.

Çamaşır suyu kullanmak: Ahşabın rengini bozar ve kokusu günlerce gitmez.

Et ve sebze için aynı tahtayı kullanmak: Çapraz bulaşmanın en yaygın nedeni. Çiğ et için ayrı, sebze-meyve ve ekmek için ayrı tahta bulundurmak en güvenlisi.

İnatçı koku ve lekeler için

Karbonat macunu: Üç ölçü karbonatı bir ölçü suyla karıştırıp lekeli bölgeye sürün, birkaç dakika sonra ovup durulayın. Pancar, nar ve domates lekelerinde etkili.

Sirke: Beyaz sirkeyi bir bezle tahtaya sürüp birkaç dakika bekletin, durulayın. Soğan ve balık kokusunu hafifletir.

Güneş: Temizlenmiş tahtayı bir iki saat güneşe çıkarmak hem kokuyu alır hem nemini tamamen uçurur. Daha uzun süre bırakmayın, çatlatabilir.

Ayda bir yağlamayı unutmayın

Ahşap tahtanın ömrünü asıl uzatan şey yağlamak. Kuru ve temiz tahtaya bir bez yardımıyla ince bir kat gıdaya uygun mineral yağ sürün, bir gece emmesini bekleyin, sabah fazlasını silin. Yağ gözenekleri doldurarak tahtanın su ve koku çekmesini engelliyor, çatlamasını önlüyor.

Zeytinyağı ya da ayçiçek yağı kullanmayın; bitkisel yağlar zamanla acılaşır ve tahtada ekşimsi bir koku bırakır. Mineral yağ bulamazsanız eczanelerde satılan sıvı vazelin aynı işi görür.

Tahtayı ne zaman değiştirmeli?

Yüzeyinde derin bıçak yarıkları oluşmuş, temizlendiği hâlde koyu lekeleri çıkmayan ya da çatlamış bir tahtanın artık emekliye ayrılma zamanı gelmiş demektir. Derin yarıklar artıkların birikmesi için ideal ortam. Kalın tahtalarda yüzey zımparalanıp yeniden yağlanarak bir süre daha kullanılabilir; ince tahtalarda ise yenisini almak daha doğru.

Doğru bakılan kaliteli bir ahşap kesme tahtası yıllarca kullanılabiliyor. Haftada bir limon-tuz, ayda bir yağlama: hepsi bu kadar.