Vatandaşlık Maaşında Şartlar Belli Oldu! Gelir Sınırı 23 Bin 552 TL

Uzun süredir konuşulan vatandaşlık maaşında belirsizlik dağılıyor. Resmî adıyla Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi için hazırlanan taslağın ana hatları ortaya çıktı. Buna göre destekten yararlanmanın temel şartı, haneye giren toplam gelirin en düşük emekli aylığının altında kalması olacak. İlk etapta 2,5 milyon haneye ulaşılması ve toplam 1,5 trilyon TL kaynak kullanılması öngörülüyor. Gaziantep gibi kira yükünün ağır olduğu büyükşehirlerde yaşayan dar gelirli aileler için düzenleme ayrı bir önem taşıyor.

Sistem nasıl çalışacak?

Model, geliri belirli bir düzeyin altında kalan hanelerin gelirini devlet desteğiyle belirlenen seviyeye tamamlamayı amaçlıyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın eşgüdümünde yürütülen çalışmada bölgesel farklılıklar dikkate alınıyor. Bunun için il il, hane hane bir gelir seviyesi haritası çıkarılıyor. Yani destek herkese aynı tutarda verilmeyecek. Hanenin yaşadığı yer, gelir düzeyi ve ihtiyaçları belirleyici olacak.

Kimler yararlanabilecek?

Taslakta gelir ölçütü olarak hâlen 23 bin 552 TL olan en düşük emekli aylığı esas alınıyor. Evine giren toplam gelir bu tutarın altında olan aileler sisteme girebilecek. Geliri bu sınırı aşanlara ödeme yapılması planlanmıyor. Emekliler de kapsam içinde. Ayrıca yaşlılar, süreğen hastalığı bulunanlar ve bakıma muhtaç olanlar öncelikli gruplar arasında sayılıyor.

Destek kalemleri: Kira, fatura, gıda, çocuk

Ödemelerin tek bir kalem yerine ihtiyaca göre çeşitlendirilmesi öngörülüyor:

Konut desteği: Elektrik, doğal gaz, barınma ve yakacak giderlerini kapsıyor.

Kira ve abonelik faturaları desteği: Kirada oturan ve fatura ödemekte zorlanan haneler için.

Çocuk yardımı: Çocuklu ailelere yönelik ek destek.

Gıda yardımı: Özellikle kırsalda ve kent çeperlerinde yaşayan haneler için.

Bir hane, durumuna göre birden fazla kalemden yararlanabilecek. Ancak toplam destek belirlenecek üst sınırı aşamayacak. Yardım oranları kademeli olarak tespit edilecek.

Büyükşehirde kira, soğuk illerde enerji

Taslaktaki örnek, sistemin mantığını açıklıyor. Tek geliri 23 bin 552 TL'lik emekli aylığı olan ve kirada oturan bir haneye kira yardımı yapılacak. Kira desteğinde öncelik büyükşehirlere verilecek. Erzurum, Sivas, Ardahan ve Kars gibi kışı sert geçen illerde doğal gaz gibi enerji desteği öne çıkacak. Kırsal alanlarda ve büyük kentlerin çevresindeki yerleşimlerde ise gıda yardımı ağırlık kazanacak.

Gelir tespiti kapı kapı gezilmeden yapılacak

Kimin destek alacağı belirlenirken Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının verileri temel alınacak. Bunlara SGK kayıtları, Gelir İdaresi bilgileri, banka hesap hareketleri ve tapu kayıtları eklenecek. Hanenin maaş geliri, kiracı olup olmadığı, çocuk sayısı, kişinin yalnız yaşayıp yaşamadığı gibi unsurlar elektronik ortamda değerlendirilecek. Tespit için ev ziyareti yapılmayacak.

Başvuru, kart ve ödeme takvimi

Destek almak isteyenler kurulacak merkezi sisteme kaydolacak. Başvurular e-Devlet üzerinden ve vakıflar aracılığıyla yapılabilecek, sonuçlar otomatik olarak belirlenecek. Hak kazananlara bir vatandaşlık maaşı kartı verilecek ve bütün ödemeler bu kartta toplanacak. Desteğin bir kısmı nakit olarak çekilebilecek. Gıda ve temizlik ürünleri aynı kartla indirimli alınabilecek.

Takvim de belli oldu. Pilot iller Aralık 2026'ya kadar seçilecek, ilk ödemeler 2027'nin ilk çeyreğinde başlayacak. Uygulamanın sonuçları izlendikten sonra sistem 2027 içinde bütün illere yayılacak. Hangi illerin pilot seçileceği henüz açıklanmadı.

Geliri artan sistemden çıkacak

Sisteme giren hanelerin geliri her ay kontrol edilecek. Gelirinde artış görülenler programdan çıkarılacak. Modelin, çalışmayı caydırmayacak şekilde tasarlanması hedefleniyor. Düzenleme için Meclis'e bir yasa teklifi sunulacak.

Bütçedeki yeri

2026'da sosyal yardımlar için 917 milyar TL ayrıldı. Bunun 388 milyar TL'si Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından dağıtılıyor. Devletin hâlen 67 ayrı sosyal yardım kalemi bulunuyor. Yeni sistemle birlikte 2,5 milyon haneye 1,5 trilyon TL'lik destek sağlanması hesaplanıyor.

Bilgilerin taslak niteliğinde olduğunu, rakam ve şartların yasalaşma sürecinde değişebileceğini hatırlatmak gerekiyor. Henüz açılmış bir başvuru yok. Başvuru bahanesiyle para ya da kimlik bilgisi isteyen mesajlara karşı dikkatli olunmalı.