Kiracılar Dikkat! Ekim Kira Zammı Yüzde 31,5'e Geriliyor

Ekim ayında kira sözleşmesi yenilenecek milyonlarca kiracı ve ev sahibi için geri sayım başladı. Konut ve çatılı iş yerlerinde uygulanabilecek en yüksek kira artış oranı, Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) eylül ayı enflasyon verilerini açıklamasıyla birlikte netleşecek. Veri açıklanmadan önce yapılan hesaplamalar ise ekim ayındaki yasal tavanın eylüle göre bir miktar gerileyeceğine işaret ediyor.

Ekim kira artış oranı ne zaman açıklanacak?

TÜİK enflasyon rakamlarını normalde her ayın 3'ünde duyuruyor. Ancak bu ay 3 Ekim cumartesi gününe denk geldiği için eylül enflasyonu 5 Ekim Pazartesi saat 10.00'da açıklanacak. Aynı anda 12 aylık TÜFE ortalaması da belli olacak ve ekim ayında yenilenecek kira sözleşmelerinde uygulanabilecek azami artış oranı kesinleşecek.

Beklenti yüzde 31,5 civarında

Merkez Bankası'nın Piyasa Katılımcıları Anketi'nde eylül ayı için aylık TÜFE beklentisi yüzde 2,12'ye yükseldi. Bu beklentinin gerçekleşmesi halinde kira artışında esas alınan 12 aylık ortalama TÜFE'nin yaklaşık yüzde 31,52 olacağı hesaplanıyor. Buna göre ekimde yenilenecek sözleşmeler için yasal tavanın yüzde 31,5 civarında oluşması bekleniyor.

Karşılaştırmak gerekirse eylül ayında yenilenen konut ve iş yeri kira sözleşmeleri için uygulanabilecek üst sınır yüzde 31,79 olmuştu. Yani beklenti gerçekleşirse ekim ayında kiracılar eylüle kıyasla küçük de olsa daha düşük bir zamla karşılaşacak.

Kira zammı nasıl hesaplanır?

Kira artışında sözleşmenin yenileneceği aydan bir önceki aya ait 12 aylık TÜFE ortalaması esas alınıyor. Ekim ayında yenilenecek sözleşmeler için bu nedenle eylül verisi belirleyici oluyor. Hesaplama için mevcut kira bedeli yasal oranla çarpılıyor, bulunan artış tutarı mevcut kiraya ekleniyor.

Örneğin 30 bin lira kira ödeyen bir kiracı için yüzde 31,5'lik artış 9 bin 450 liraya denk geliyor ve yeni kira 39 bin 450 lira oluyor.

Örnek kira artış tablosu (yüzde 31,5 beklentisiyle)

• 10.000 TL kira: 13.150 TL
• 15.000 TL kira: 19.725 TL
• 20.000 TL kira: 26.300 TL
• 25.000 TL kira: 32.875 TL
• 30.000 TL kira: 39.450 TL
• 40.000 TL kira: 52.600 TL
• 50.000 TL kira: 65.750 TL

Ev sahibi daha fazla zam isteyebilir mi?

Türk Borçlar Kanunu'na göre yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak artış oranı, bir önceki kira yılındaki 12 aylık TÜFE ortalamasını geçemiyor. Tarafların sözleşmede bu oranın altında bir artış belirlemesi mümkün, ancak üzerindeki bir zam talebi hukuken geçerli sayılmıyor. Kiracı, yasal sınırın üzerindeki artışı ödemek zorunda değil. Beş yıllık süreyi dolduran sözleşmelerde ise hâkim, emsal kira bedellerini dikkate alarak yeni bir kira belirleyebiliyor.

Kiracılar nelere dikkat etmeli?

• Sözleşmenin yenilenme tarihini kontrol edin; oran, yenilenme ayından önceki ayın verisine göre belirlenir.
• Ev sahibiyle yapılan anlaşmayı mutlaka yazılı hale getirin.
• Kira ödemelerini banka üzerinden, açıklamasına ay bilgisini yazarak yapın.
• Anlaşmazlık halinde dava öncesi zorunlu arabuluculuğa başvurulması gerektiğini unutmayın.

İş yeri kiralarında da aynı kural geçerli

Yasal artış sınırı yalnızca konutları değil, çatılı iş yerlerini de kapsıyor. Dükkân, ofis ya da depo gibi iş yeri olarak kiralanan taşınmazlarda da yenilenen kira dönemine ilişkin artış, 12 aylık TÜFE ortalamasını aşamıyor. Döviz cinsinden yapılan kira sözleşmelerinde ise beş yıl dolmadıkça kira bedeli değiştirilemiyor; bu nedenle döviz bazlı sözleşmesi olan esnafın farklı kurallara tabi olduğunu bilmesi gerekiyor.

Kira artışı enflasyonla birlikte düşüyor

Son aylarda yıllık enflasyondaki gerilemeyle birlikte 12 aylık ortalama TÜFE de yavaş yavaş aşağı iniyor. Uzmanlar, aylık enflasyonun beklentiler doğrultusunda seyretmesi halinde yıl sonuna doğru kira artış tavanının kademeli olarak düşmeye devam edeceğini öngörüyor. Ancak yüksek gelen bir aylık veri, bu düşüşü yavaşlatabilir.

Kesin oran 5 Ekim sabahı açıklandığında, kiracı ve ev sahipleri yeni dönem kira bedelini netleştirebilecek.